وب سایت علیرضا صائبی وبلاگ علیرضا صائبی
G20 چیست و چه نقشی دارد؟
گروه ۲۰ (G20) مجمعی از ۱۹ کشور پیشرو اقتصادی جهان به علاوه اتحادیه اروپا است که در مجموع نماینده بیش از ۸۰ درصد تولید ناخالص داخلی جهان و دو سوم جمعیت کره زمین است. اعضای این گروه عبارتند از: آرژانتین، استرالیا، برزیل، کانادا، چین، فرانسه، آلمان، هند، اندونزی، ایتالیا، ژاپن، مکزیک، روسیه، عربستان سعودی، آفریقای جنوبی، کره جنوبی، ترکیه، انگلستان، آمریکا و اتحادیه اروپا.
نقش اصلی G20 همکاری در مسائل اقتصادی جهانی است، اما با توجه به تأثیر فناوریهای نوین بر اقتصاد و جامعه، این گروه به موضوعات فناوری مانند هوش مصنوعی نیز توجه ویژه دارد.
چرا اصول هوش مصنوعی G20 مهم است؟
در سال ۲۰۱۹، رهبران G20 در نشست اوساکا ژاپن اولین اصول بینالمللی حاکمیت هوش مصنوعی را تصویب کردند. این اصول چارچوبی است که هدف آن اطمینان از توسعه و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در سراسر جهان است. این اصول به عنوان راهنمای سیاستگذاران، شرکتهای فناوری و محققان عمل میکند.
پنج اصل بنیادین هوش مصنوعی G20
۱. رشد فراگیر و رفاه پایدار
هوش مصنوعی باید به نفع همه افراد، کسبوکارها و کشورها باشد، نه فقط عدهای خاص. بدون این اصل، شکاف دیجیتال بین کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه عمیقتر میشود و برخی افراد از مزایای این فناوری محروم میمانند. مثل سیستمهای تشخیص بیماری مبتنی بر هوش مصنوعی باید برای بیمارستانهای کوچک روستایی نیز در دسترس باشد، نه فقط مراکز درمانی بزرگ شهری.
۲. ارزشهای متمرکز بر انسان و عدالت
طراحی و استفاده از هوش مصنوعی باید احترام به حقوق بشر، آزادیها، تنوع فرهنگی و حریم خصوصی داشته باشد. باید توجه داشت که فناوری ابزاری خنثی نیست و میتواند تبعیضهای موجود را تقویت کند یا حقوق افراد را نقض نماید. مثل یک سیستم استخدامی مبتنی بر هوش مصنوعی نباید بر اساس جنسیت، نژاد یا سن تبعیض قائل شود و باید طوری طراحی شود که فرصتهای برابر برای همه فراهم کند.
۳. شفافیت و توضیحپذیری
افراد باید بدانند چه زمانی با هوش مصنوعی تعامل دارند و نحوه تصمیمگیری این سیستمها باید قابل فهم باشد. به این معنی که اعتماد عمومی به هوش مصنوعی نیازمند شفافیت است. همچنین، بدون توضیحپذیری، یافتن و رفع خطاها دشوار میشود. مثل اینکه اگر درخواست وام شما توسط یک سیستم هوش مصنوعی رد شود، باید بتوانید دلیل این تصمیم را بدانید که مثلاً به دلیل سابقه اعتباری ضعیف بوده یا نسبت بدهی به درآمد بالا.
۴. استحکام، امنیت و ایمنی
سیستمهای هوش مصنوعی باید در برابر حملات سایبری مقاوم، در شرایط مختلف قابل اعتماد و ایمن باشند. طبیعتا آنطور که آمارها نشان میدهند، خطاها یا حملات به سیستمهای هوش مصنوعی میتواند عواقب جدی داشته باشد، بهویژه در حوزههای حساس مانند حملونقل، بهداشت و امنیت. یک خودروی خودران را در نظر بگیرید؛ این خودرو باید در برابر هک شدن محافظت شده و حتی در شرایط جوی بد یا رانندگیهای غیرمنتظره دیگران، تصمیمات ایمنی بگیرد.
۵. پاسخگویی
سازمانها و افرادی که سیستمهای هوش مصنوعی را طراحی یا استفاده میکنند باید در قبال عملکرد آنها مسئول باشند؛ چون بدون پاسخگویی، هیچ انگیزهای برای توسعهدهندگان وجود ندارد که سیستمهای ایمن و عادلانه بسازند. برای نمونه اگر یک ربات جراحی مبتنی بر هوش مصنوعی در حین عمل خطا کند، باید مشخص باشد چه کسی مسئول است – سازنده، بیمارستان یا پزشک نظارتکننده؟
سیاستهای توصیهشده برای دولتها
علاوه بر اصول فوق، G20 پنج توصیه سیاستی برای دولتها ارائه داده است:
۱. سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه: دولتها باید در پژوهشهای هوش مصنوعی سرمایهگذاری کنند و از نوآوری حمایت نمایند.
۲. زیرساخت دیجیتال: ایجاد دسترسی به دادهها و محاسبات ابری برای همه.
۳. محیط سیاستی مناسب: ایجاد قوانینی که نوآوری را تشویق کند اما از مردم محافظت نماید.
۴. آموزش و توانمندسازی: آمادهسازی نیروی کار برای اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی و حمایت از کسانی که شغلشان تغییر میکند.
۵. همکاری بینالمللی: اشتراکگذاری تجربیات و هماهنگی در مقررات جهانی.
نمونههای واقعی از اجرای این اصول
۱: تشخیص سرطان در کشورهای در حال توسعه
یک پروژه بینالمللی، الگوریتمهای تشخیص سرطان پوست را برای استفاده در مناطق محروم آفریقا و آسیا رایگان در اختیار قرار میدهد. این پروژه نمونهای از اصل «رشد فراگیر» است که فناوری پیشرفته را برای همه در دسترس قرار میدهد.
۲: سیستمهای استخدام عادلانه
شرکتهای بزرگ فناوری اکنون ملزم به ممیزی الگوریتمهای استخدامی خود هستند تا اطمینان حاصل شود که تبعیضی وجود ندارد. این نمونهای از اجرای اصول «ارزشهای متمرکز بر انسان» و «پاسخگویی» است.
میتوان گفت اگرچه اصول G20 گام مهمی است، اجرای آنها چالشبرانگیز باقی میماند. برخی از چالشها عبارتند از:
– تفاوت در قوانین و مقررات کشورها
– سرعت بالای پیشرفت فناوری نسبت به تصویب قوانین
– تعارض بین نوآوری و حفظ حریم خصوصی
با این حال، این اصول پایهای برای گفتگوی جهانی و همکاری بینالمللی در توسعه مسئولانه هوش مصنوعی است که به نفع همه بشریت باشد.
اصول هوش مصنوعی G20 نقشه راهی برای آیندهای است که در آن فناوری به انسان خدمت میکند، نه برعکس. این اصول به ما یادآوری میکند که هوش مصنوعی باید ابزاری برای افزایش رفاه، عدالت و امنیت باشد. درک این اصول برای هر کسی که با فناوری سر و کار دارد (توسعهدهنده، کاربر یا سیاستگذار) ضروری است و بهنظر میرسد با اجرای این اصول، میتوانیم به سوی جهانی حرکت کنیم که در آن هوش مصنوعی پتانسیل کاملش را برای بهبود زندگی همه افراد آشکار کند.
برای اطلاعات بیشتر و مطالعه متن این اصول میتوانید به آدرس caidp.org/resources/g20 مراجعه فرمایید.
